Sporty i sztuki walki od wielu lat są przedmiotem badań pracowników Wydziału Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii. Nie dziwi więc fakt, że Polska Federacja Karate Shinkyokushin zwróciła się do nich z prośbą o przeprowadzenie badań naukowych, mających na celu wsparcie procesu treningowego.
Kamil Kalinowski: Dlaczego Federacja Karate Shinkyokushin zwróciła się z prośbą o wsparcie właśnie do Politechniki Opolskiej?
Prof. Cezary Kuśnierz, przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Nauki o Kulturze Fizycznej, Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii:
Doskonałe kontakty z klubami karate utrzymujemy już od bardzo dawna. Ja praktykuje Karate Kyokushin ponad 40 lat. Z naszą uczelnią związany jest też m.in. Shihan Wojciech Radziewicz, adiunkt, doktor inżynier na Wydziale Informatyki. Poza tym zajęcia z samoobrony i sztuk walki znajdują się w programach naszych studiów, chociażby na wychowaniu fizycznym i kierunku sport i bezpieczeństwo, ale posiadamy też specjalistyczne laboratoria i zaawansowany technicznie sprzęt, na którym możemy przeprowadzić badania, a analiza kinematyczna kopnięć była już u nas realizowana w latach wcześniejszych. Możemy też pochwalić się wieloma sukcesami naszych zawodników, studentów. Dla przykładu Jasmin Jendrzej jest ubiegłoroczną wicemistrzynią Europy młodzieżowców, stawała też na podium tegorocznych Akademickich Mistrzostwach Polski, Filip Struski z drugiego roku fizjoterapii, zajął tam pierwsze miejsce, drużynowo w tej dyscyplinie byliśmy najlepsi na AMP. Wielu naszych studentów z sukcesami trenuje też inne sporty walki: MMA, brazylijskie Ju-jitsu, boks, kickboxing, Taekwondo.
Jakimi zagadnieniem zajęli się pracownicy WWFiF w ramach współpracy z Polską Federacją Karate Shinkyokushin?
Zadanie dotyczyło przeprowadzenia badań naukowych, mających na celu wsparcie procesu treningowego. Zespół profesor Moniki Błaszczyszyn podjął się badań analizy kinematycznej kopnięć najczęściej stosowanych w walce. Analiza ta miała na celu wyeliminowanie błędów technicznych przy nauczaniu i doskonaleniu wybranych technik nożnych.
Badania te zostały jednak rozszerzone o aspekty psychologii sportu, którymi się zająłem. Przeprowadziliśmy więc badania w zakresie motywacji do podejmowania treningu, kontroli emocji, jak i niezwykle ważnego społecznie problemu agresji. Problem ten był analizowany w kontekście inteligencji emocjonalnej zawodników, gdzie stwierdzono zależności między tymi zmiennymi. Zawodnicy o wyższym poziomie inteligencji emocjonalnej (EI) cechowali się niższym poziomem agresji, co stanowiło istotny wynik i pozwoliło sformułować zalecenia treningu mentalnego. Dodam też, że w pracach tych uczestniczy mój doktorant pan Patryk Wosinek. Tematyka inteligencji emocjonalnej jest związana z jego rozprawą doktorską.
Czy była już okazja do prezentacji wyników tych badań?
W październiku na konferencji Biomechanics 2025 and 6th World Scientific Congress „Quality of Life in Interdisciplinary Approach” nasz zespół: dr hab. Monika Błaszczyszyn, dr Jacek Kaczmarski, prof. dr hab. Zbigniew Borysiuk oraz ja zaprezentowaliśmy wystąpienie “The Movement Pattern of the Karate Front Kick with Regard to Neuromuscular Control”. Należy dodać, że światowy kongres sportów walki i sztuk walki jest organizowany w różnych częściach świata, ostatni miał miejsce w Malezji. W kongresie na którym zaprezentowali się nasi pracownicy uczestniczyło wielu specjalistów, trenerów, naukowców, zawodników z 17 państw: Brazylii, Hiszpanii, Czech, Japonii, Ukrainy, Słowacji, Słowenii, Malezji, Niemiec, Portugalii, Wielkiej Brytanii, Australii, Francji, Korei, USA, Włoch i oczywiście Polski. Nasz zespół w składzie: dr hab. Monika Błaszczyszyn, dr Jacek Karczmarski i prof. dr hab. Zbigniew Borysiuk uczestniczył także w 5th World Scientific Congress of Combat Sports and Martial Arts and 11th International Conference of IMACSSS (with IMACSSS General Assembly) w Rzeszowie w 2022 r., na którym zaprezentowali wystąpienie: „Pattern of movement mae-geri technique, depending on the advancement of the kyokushin karate athletes”.
To nie jedyne badania, dotyczące sportów walki, jakie zespół WWFiF prowadził w ostatnim czasie?
Niedawno zakończyliśmy kolejny etap badań przeprowadzony we współpracy z Champion Klub Karate Kyokushin. w których połączyliśmy dwa systemy służące do analizy ruchu: sEMG i IMU. Dzięki temu zastosowaniu otrzymaliśmy dokładną ocenę aktywności wybranych mięśni oraz trajektorii ruchu. Informacje te są cenne na wczesnych etapach treningu, ponieważ pozwalają na eliminację nieprawidłowych wzorców ruchowych, co może przyspieszyć proces osiągania mistrzostwa. Systemy te mogą być wykorzystywane do monitorowania sportowców i modyfikowania programów treningowych w oparciu o aktywność mięśni i kinematykę ruchu.
Jakie korzyści płyną z treningu sportów walki?
Sztuki walki to wielowiekowa tradycja, a w opiniach społecznych uznawane są za nośnik wielu pożądanych wartości. W społeczeństwach Wschodu funkcjonują jako system wychowawczy dzieci i młodzieży. Oprócz walorów zdrowotnych służą edukacji moralnej, obniżaniu brutalności społecznej, dostarczają pozytywnych wzorców zachowań, będąc jednocześnie źródłem samozadowolenia. Systemy walki nie były tworzone wyłącznie dla celów militarnych, ale służyły przede wszystkim do rozwoju umysłowego. Opisując korzyści wynikające z tego typu ćwiczeń należy podkreślić dominujący charakter umiejętności walki i samoobrony. W wyniki wielu lat treningów ćwiczący nabywają również umiejętność kontroli własnych emocji, zdolność do spokojnych reakcji w sytuacji zagrożenia, jak i kontroli agresji.
