Profesor Zbigniew Zembaty z Wydziału Budownictwa i Architektury został ponownie powołany do Komisji Ochrony Powierzchni przy Wyższym Urzędzie Górniczym w Katowicach. Komisja ma rządowy charakter, działa na terenie całego kraju i zajmuje się opiniowaniem planów wydobycia górniczego w Polsce.
– Może być tak, że ktoś kopał gdzieś w 1910 roku, nic się nie działo, ale teraz ktoś postawił dom w tym miejscu, bo już nikt nie pamięta, że tam coś się odbywało pod ziemią, powiedzmy na głębokości 100 m, i znowu nic się nie dzieje, ale przychodzi sucha lub bardzo mokra wiosna i trochę na przykład zmienia się poziom wód gruntowych i to może wyzwolić łańcuch jakichś zdarzeń, które prowadzą do zapadlisk. Takie rzeczy się dzieją. Niedawno pojawiły się właśnie zapadliska będące efektem szkód górniczych sprzed powiedzmy nawet 100 lat – mówi prof. Zbigniew Zembaty z Wydziału Budownictwa i Architektury, który kolejny raz został powołany do składu Komisji Ochrony Powierzchni przy Wyższym Urzędzie Górniczym w Katowicach.
Komisja zajmuje się opiniowaniem planów wydobycia górniczego w Polsce. – W większości dotyczy to planu wydobycia dla kopalni podziemnych. Plany te są przygotowywane przez kopalnię na kilka lat naprzód, kopalnie konsultują pewne uciążliwości związane z wydobyciem. Te uciążliwości nazywane szkodami górniczymi to, jak wiemy ze Śląska, zapadliska, uszkodzenia budowli pod wpływem nierównomiernego osiadania budynków, ale też są to wstrząsy górnicze. Ponieważ wydobycie odbywa się coraz głębiej, to rola osiadań się zmniejsza, ale przede wszystkim pojawiają się problemy związane ze wstrząsami górniczymi, ponieważ naprężenia w górotworze, które powstają objawiają się w postaci takich wstrząsów, które są trochę podobne do słabych trzęsień ziemi – tłumaczy prof. Zbigniew Zembaty.
– Polskie kopalnie drążą na głębokości powiedzmy jeden do półtorej kilometra, natomiast na przykład w RPA ten problem występuje na dużą skalę i tam wydobycie jest na głębokości nawet 3 km, no i też wielkość tych wstrząsów zależy od rodzaju górotworu: skalisty czy nieskalisty i tak dalej, więc są to stosunkowo trudne do przewidzenia efekty, ale istotne, a energia takiego dużego spontanicznego wstrząsu górniczego przypomina energię podziemnej eksplozji jądrowej i nawet są analizy, które odróżniają te podziemne eksplozje jądrowe od tych wstrząsów górniczych – zaznacza profesor. Celem tych analiz jest monitorowanie przestrzegania światowego zakazu prób jądrowych.
– Ostatnio problematyka ochrony powierzchni zyskuje na znaczeniu na całym świecie w związku z coraz bardziej intensywną eksploatacją gazu łupkowego metodą szczelinowania hydraulicznego oraz eksploatacją wód geotermalnych. Obie te działalności powodują powstawanie znaczącej tzw. sejsmiczności indukowanej, czyli wstrząsów górniczych – dodaje prof. Zbigniew Zembaty.
W skład komisji wchodzą przedstawiciele urzędów górniczych oraz naukowcy z obszarów górnictwa, geodezji i budownictwa, którzy zajmują się opiniowaniem programów eksploatacji polskich kopalń pod kątem bezpiecznej eksploatacji złóż i ochrony środowiska. Komisja opiniuje także opracowania, projekty oraz inne dokumenty określające rozwiązania stosowane lub przewidziane do stosowania przez przedsiębiorcę albo podmiot prowadzący działalność górniczą, w aspekcie ochrony powierzchni. Ponadto, komisja opiniuje zakres oraz sposoby profilaktyki górniczej i budowlanej na terenach górniczych, sposoby likwidacji zakładów górniczych lub ich oznaczonych części w aspekcie ochrony powierzchni, kierunki zagospodarowania przestrzennego terenów po zakończeniu działalności górniczej oraz oceną przydatności tych terenów do zabudowy, projekty aktów normatywnych, polskich norm oraz instrukcji dotyczących powyższych zadań. Komisja inicjuje także prace badawcze związane z problematyką wpływów działalności górniczej na środowisko oraz obiekty budowlane na terenach górniczych.
